CHỢ PHIÊN CAM LỘVÀ GIẤC MƠ“TRÊN BẾN DƯỚI THUYỀN”--Lê Đức Dục

CHỢ PHIÊN CAM LỘVÀ GIẤC MƠ“TRÊN BẾN DƯỚI THUYỀN”--Lê Đức Dục
DONGHUONGQUANGTRI.COM »
30/07/2022 | 14:00

CHỢ PHIÊN CAM LỘVÀ GIẤC MƠ"TRÊN BẾN DƯỚI THUYỀN--Lê Đức Dục

Ba mươi năm trước, khi huyện Cam Lộ tái lập, mấy anh em chúng tôi là những bạn bè một thuở khi ấy hầu hết vừa tốt nghiệp đại học, về lại quê nhà. Trong cái buổi sáng vui ngày quê nhà mở hội, ngồi cùng nhau ở một góc chợ Phiên, đứa nào cũng nhớ về ký ức tuổi thơ, và nhớ nhất là những phiên chợ mà bến Đuồi rộn ràng tấp nập thuyền từ Triệu Phước, Cửa Việt lên, thuyền từ miệt Ưu Điềm, Sịa ra. Dọc từ bến Đuồi lên chợ là hai dãy hàng quán. Và góc chợ Phiên có cây duối cổ thụ bóng trùm mát rượi qua bao dâu bể nắng mưa như một chứng nhân của ngôi chợ cổ từng soi bóng vào những trang viết của nhà bác học Lê Quý Đôn trong tác phẩm "Phủ Biên tạp lục” .

Cũng ba mươi năm trước, trong số những bạn bè một thuở cùng nhau ngồi ôn lại tuổi thơ đó, có một người bạn học nay trở thành Chủ tịch ủy ban nhân dân huyện Cam Lộ- Trần Anh Tuấn.

Phiên chợ ngày xưa trong những giấc mơ…

Tuấn khi đó tốt nghiệp Cử nhân Sử học, đang làm việc ở Tỉnh ủy Quảng Trị. Rồi công việc và tình yêu quê nhà đã đưa anh về lại quê hương, rồi được Đảng bộ và nhân dân tin cậy trao cho vị trí người đứng đầu chính quyền.

Cuộc trò chuyện mới đây nhất, vẫn là những bạn bè một thuở ấy, vẫn nhắc về phiên chợ ngày xưa, và hóa ra sau ngần ấy năm, sau rất nhiều điều đã làm được cho quê nhà, vẫn canh cánh trong tâm thức ông tân chủ tịch UBND huyện Cam Lộ câu chuyện làm sao phục dựng hình ảnh ngày xưa với chợ Phiên trên bến dưới thuyền trở thành một sản phẩm du lịch cho vùng đất sơn thủy hữu tình này.

Những con thuyền sẽ quần tụ về bến Đuồi này, không phải chở sản vật từ biển lên nguồn và chở từ nguồn về biển những cau khô, đậu phụng, than củi..như xưa. Thay vào đó là những du khách được sống lại với quá khứ thanh bình , được rơi về một khung trời xa ngái. Người đã từng chứng kiến cảnh xưa nay sẽ trở lại với tuổi thơ ngày cũ. Những người trẻ chưa gặp hình ảnh ấy bao giờ sẽ được trãi nghiệm một phần quá khứ quê hương.

Những khát vọng được nuôi dưỡng, những giấc mơ đã ấp ủ ấy lẽ ra đã thành một phần sự thật nếu như hai năm qua không xảy ra đại dịch Covid. Trận dịch đã khiến tất cả kế hoạch, dự định bị đảo lộn. Nhưng bóng dáng phiên chợ xưa vẫn lung linh nghiêng xuống trang cổ thư và thao thức.

Trên dòng thời gian biến dịch, hẳn chúng ta đã chứng kiến không ít đô thị sầm uất ngày xưa bổng biến mất và những vùng hoang vu hẻo lánh sơn lam chướng khi bổng lớn vụt thành những đô thị sầm uất. Chợ Phiên Cam Lộ đã từng là một ngôi chợ lớn nhất nhì Trung Bộ trong các thế kỷ 15-17.Khi ấy chợ Phiên đã là chợ "quốc tế” với trên bến dưới thuyền, một thị trường thông thương từ Cửa Việt lên chợ Phiên Cam Lộ và nối thẳng sang Lào ( Ai Lao).Thị trường nội địa đã tạo mối liên kết đặc biệt để chợ Phiên trở thành trung gian giữa hai cửa khẩu là Cửa Việt và Dinh Ai Lao ( Lao Bảo ngày nay).Mấy trăm năm qua rồi mà vẫn như còn nghe vọng lên từ Phủ Biên tạp lục âm vang náo nhiệt của chợ phiên Cam Lộ. Thuyền buôn Nhật, Trung Quốc , Bồ Đào Nha, Tây Ba Nha vào Cửa Việt lên, những thương nhân các bộ lạc Lạc Hoàn,Vạn Tượng, miền Tây Thanh Nghệ từ Trấn Ninh, Quỳ Hợp qua cửa khẩu Dinh Ai Lao về giao thương với vải man, màn man, voi ngựa. Luồng thương nghiệp mạnh mẽ này là tiền đề cho việc hình thành con đường hương liệuvà chính từ con đường hương liệu này mà chúng ta ngày nay có được đường số 9, huyết mạch của hành lang kinh tế Đông Tây - xa lộ Xuyên Á trong tương lai.Nhưng chợ Phiên không chỉ có những phiên chợ sầm uất tầm "quốc tế”, nơi đây từ những năm đầu của thế kỷ 20 là một địa điểm đánh dấu những bước phát triển của phong trào cách mạng trên địa bàn của tỉnh Quảng Trị và huyện Cam Lộ.

Năm 1928 một phân nhánh của Hưng Nghiệp hội xãcủa tổ chức Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí Hội đã được thành lập tại Cam Lộ do đồng chí Hoàng Thị Ái (nữ đảng viên Công sản đầu tiên của Quảng Trị) phụ trách trực tiếp giao dịch với đồng chí Lê Thế Hiếu.Phân hội này đặt cơ sở tại chợ Phiên mở một quầy bán tạp hoá và làm cơ sở tài chính , cơ sở liên lạc cho Tỉnh bộ Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí Hội tại Quảng Trị.

Cũng từ chợ Phiên này tháng 1-1937 phong trào đòi dân sinh dân chủ do đồng chí Hồ Xuân Lưu ( tức Trần Quốc Thảo) đã tổ chức chỉ đạo hơn 400 người về chợ phiên gặp tri huyện Hoàng Dũ Châu để đưa yêu sách đòi giảm thuế, xoá nợ, đòi tự do đi lại, hội họp, ngôn luận….Năm 1938 tại cơ sở Đồng Nguyên- cũng ở chợ Phiên này các đảng viên và quần chúng cách mạng đã tổ chức hội thảo, bàn phương hướng tuyên truyền chính sách của Đảng( giai đoạn 1936-1939 này ở nước Pháp Mặt trận Bình dân đang cầm quyền nên phong trào cách mạng ở thuộc địa Đông Dương dâng cao) .Chợ Phiên cũng là nơi chuẩn bị cho cách mạng tháng Tám suốt thời kỳ 1945 tại đây luôn diễn ra những cuộc míttinh của đông đảo quần chúng, huyện uỷ Cam Lộ đã phát động đồng bào đấu tranh giành chính quyền.

Một quá vãng đáng nhớ trong truyền thống quê hương, và ký ức thời gian ấy, sau gần thế kỷ, giờ đây lại tạc vào cho cháu con niềm tự hào sắt son vàng đá trên hành trình đi tới.

Hồi sinh những giá trị của quê nhà

Trong rất nhiều điều đặc biệt về quê hương, người Cam Lộ vẫn nhắc đến hai lần miền đất này được làm "thủ đô kháng chiến”. Một mảnh đất mà lúc sơn hà nguy biến được chọn làm "căn cứ trung ương” hẳn đó phải là mảnh đất không chỉ chọn bởi vị trí chiến lược mà còn cả lòng người trung trinh yêu nước.

Câu chuyện về Vua Hàm Nghi và thành Tân Sở đã luôn được nhắc khi nói về lịch sử vùng quê Cam Lộ. Và cũng thật tự hào khi một năm trước đây, một đền thờ Vua Hàm Nghi và phong trào Cần Vương được dựng lên ngay nơi chốn kinh thành kháng chiến ngày xưa. Một vị vua yêu nước kháng Pháp, từ bỏ kinh thành cung điện xa hoa để chấp nhận một hành trình cứu nước gian nan, chọn miền rừng Cam Lộ để dung thân và ban chiếu Cần Vương kêu gọi nhân dân đồng lòng chống giặc. Sau gần một thế kỷ rưỡi, một đền thờ trang nghiêm bề thế được dựng lên không đơn thuần là một sự tưởng niệm. Đó còn là một thông điệp về lòng dân. Hôm khánh thành Đền thờ Vua Hàm Nghi, tôi nhìn thấy trên một lẵng hoa dâng lễ có câu thơ của nhà thơ Nguyễn Duy viết khi cải táng hài cốt Vua từ hải ngoại về Huế "Bao triều Vua phế đi rồi/ Người yêu nước chẳng mất ngôi bao giờ”. Lịch sử một vùng đất cũng thế, tuy có hưng có phế nhưng những giá trị tự thân luôn là vĩnh cửu, và với miền đất Cam Lộ, những nỗ lực để có ngôi đề thờ vị Vua yêu nước hàm chứa một giá trị rất đặc biệt .

Từ câu chuyện đó có thể nghĩ đến những giá trị không- thể- mất của vùng đất này đang được phục dựng và gìn giữ.

Lan man nhớ đến những giá trị cũ được phục dựng tôn tạo ở quê nhà tôi lại nhớ câu chuyện gần 8 năm trước, cũng chính Trần Anh Tuấn, khi đó là Phó chủ tịch UBND huyện đã gọi điện báo cho tôi biết đã tìm ra "Giếng Vuông” khi khởi công xây dựng trụ sở UBND thị trấn Cam Lộ.

Nếu không là người làng Cam Lộ sẽ khó hình dung ý nghĩa của hai từ "giếng Vuông” ấy. Nó là một cái giếng nhỏ, thành xây bằng đá ong , hình vuông nằm ở quảng Km 11, quốc lộ 9 mà dân quê tôi gọi vùng đất ấy là cống "Phôốc Trạng”. Chỉ là một cái giếng bình thường, với tuổi thơ chăn trâu cắt cỏ của thế hệ chúng tôi nó càng bình thường hơn, nhưng rồi sau này khi lớn lên, học hành, tìm hiểu về những dấu tích của người Chàm trên vùng đất "Hai châu Ô-Lý vuông ngàn dặm/Một gái Huyền Trân của mấy mươi” thì cái giếng ấy không còn là cái giếng bình thường nữa, nó là một mảnh hương hỏa tự xa xưa còn may mắn lưu ảnh đến hôm nay, trên vùng đất nhiều giao thoa văn hóa Việt-Chàm này. Và khi đi đi về về trên vùng đất Quảng Trị, gặp nhiều những cái giếng cổ của người Chàm như thế ở vùng đất này, khi hiểu ra những giá trị văn hóa từ những cái giếng cũ xưa với vệt rêu ướt xanh ánh lên bám trên nét nâu son của màu đá tổ ong, tôi tìm về quê cũ thì giếng xưa đã mất dấu.

Cái giếng Vuông, một giá trị kết nối của văn hóa Chàm- Việt sau khi tìm được ngẫu nhiên như thế đã được phục dựng.

Một đền thờ Vua được dựng lên trên kinh thành kháng chiến xưa

Và giờ đây, giấc mơ về một không gian trên bến dưới thuyền của chợ Phiên đang hình thành. Hy vọng điều đó rồi cũng sẽ thành hiện thực như những gì đã từng có, từng bị đánh mất và đã được phục dựng trên miền đất này !

                                                                               LĐD

Lên đầu trang   Trở lại  
 
Bài viết của bạn đọc, những người yêu quý quê hương Quảng Trị
ĐÔNG PRAY-MỘT THẮNG CẢNH Ở QUẢNG TRỊ - 28/10/2016
CÓ MỘT CHỢ PHIÊN NHƯ THẾ - 28/10/2016
BỎ BIÊN CHẾ ĐỂ GIẢM GÁNH NẶNG 11 TRIỆU NGƯỜI ĂN LƯƠNG NHÀ NƯỚC - 28/10/2016
XUÂN SANG RỘN RẢ HỘI LÀNG- Chu Mạnh Cường - 25/01/2017
LỄ HỘI PHÁ TRẰM - 14/04/2017
GIẤC MƠ PHỐ THỊ GIỮA TRÙNG DƯƠNG- Lê Đức Dục - 24/06/2019
“RỒI MÙA TOÓC RẠ RƠM KHÔ…” Tùy bút của LÊ ĐỨC DỤC - 19/03/2017
MÔN VẬT ĐẦU XUÂN Ở HẢI LĂNG QUẢNG TRỊ--Hồ Thanh Thoan - 19/03/2017
CAM LỘ – VÙNG ĐẤT NGỌT NGÀO-- Nguyễn Liễn - 15/04/2017
Hồ tiêu bị dịch bệnh chết hàng loạt, nông dân gặp khó - 23/04/2017
NĂM CON CHÓ, NÓI VỀ CHÓ - 24/02/2018
NGỤ NGÔN CỦA MẮM - 24/02/2018
NGỌN HẢI ĐĂNG MŨI LAY - 28/11/2018
GHI Ở LÀNG CHÀI VỊNH MỐC - 03/07/2019
NĂM KHỈ NÓI CHUYỆN KHỈ - 02/07/2019
TA NHỚ XỨ CÙA MÂY TRẮNG LẮM…” Lê Đức Dục - 17/07/2019
BÀI THƠ CHO SỨC KHỎE- Sưu tầm - 17/07/2019
HANG ĐỘNG BRAY QUẢNG TRỊ - 22/07/2019
VINH MOC TUNEL - 21/10/2019
NGƯỜI BÁN CÁ DƯỚI ĐÁY BIỂN - 30/10/2019
CHẾ LAN VIÊN, NƠI "ĐẤT HÓA TÂM HỒN"---Nguyễn Hoàn - 15/01/2020
NĂM CHUỘT NÓI VỀ THỊT CHUỘT - 21/02/2020
NHỮNG CHUYỆN VUI CỦA NĂM CON CHUỘT--Sưu tầm - 28/03/2020
CHIA NỬA VẦNG TRĂNG---Truyên của Ngọc Hương - 13/04/2020
NHỮNG CHUYỆN LẠ Ở QUẢNG TRỊ-SƯU TẦM - 04/11/2020
NHỮNG NĂM TÝ VẺ VANG TRONG LỊCH SỬ - 10/05/2020
NĂM TÂN SỬU NÓI CHUYỆN CON TRÂU - 16/02/2021
DANH NHÂN VĂN HÓA NĂM TÂN SỮU - 25/02/2021
CON TRÂU VIỆT NAM - 15/05/2021
CHỢ PHIÊN CAM LỘVÀ GIẤC MƠ“TRÊN BẾN DƯỚI THUYỀN”--Lê Đức Dục - 30/07/2022
Chùa Sắc Tứ Tịnh Quang, Triệu Phong, Qủang Trị - 31/07/2022
NGHỀ DỆT THỔ CẦM CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC PAKÔ Ở QUẢNG TRỊ--- Hồ Thanh Thoan - 01/08/2022
LÀNG BẮT CỌP THỦY BA---Văn Nhân - 01/08/2022
Lễ hội cầu ngư ở Quảng Trị--HồThanh Thoan - 05/08/2022
TÁC DỤNG KHÔNG NGỜ CỦA RƯỢU- vui cười - 06/08/2022
NGHỀ LÀM NÓN LÁ Ở QUẢNG TRỊ - Hồ Thanh Thoan - 14/08/2022
CHUYỆN VUI CHO ĐỒNG HƯƠNG - 14/08/2022
CHỈ TRỘN CÓ MỘT NỬA THÔI - 17/08/2022
TẤM LÒNG VĂN NGHỆ SĨ VỚI ĐẢO CỒN CỎ ANH HÙNG---Ts. Nhà thơ Nguyễn Văn Dùng Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Quảng Trị - 16/08/2022
EM CHỈ NÓI CHƠI THÔI MÀ - 17/08/2022
HẠNH PHÚC VÀ CHIA SẺ---LÊ ĐỨC DỤC - 29/08/2022
HỘI KÉO CO NGÀY XUÂN-HỒ THANH THOAN - 08/09/2022
 
Tìm kiếm
Tin bài mới nhất
Liên kết website